حالت TUN یا پراکسی سیستمی؟ مقایسه کامل دو روش
فهرست مطلب
هر کلاینت خانواده Clash دو راه اصلی برای رساندن ترافیک به هسته در اختیار شما میگذارد: پراکسی سیستمی که چیزی جز یک اعلان در سطح سیستمعامل نیست و برنامهها داوطلبانه از آن پیروی میکنند، و حالت TUN که یک کارت شبکه مجازی میسازد و ترافیک را در لایه شبکه تحویل میگیرد. اگر دنبال پاسخ کوتاه هستید: برای مرور روزمره وب پراکسی سیستمی کافی است و TUN را زمانی روشن کنید که واقعاً به پوشش کامل نیاز دارید.
تفاوت این دو حالت سلیقهای نیست. لایه کاری، دامنه پوشش، سطح دسترسی موردنیاز و سختی عیبیابی در آنها فرق میکند و همین چهار معیار تعیین میکند کدام یک به درد شما میخورد. در ادامه این معیارها را کنار هم میگذاریم تا بهجای روشن و خاموش کردن تصادفی کلیدها، انتخابی آگاهانه داشته باشید.
جدول مقایسه سریع TUN و پراکسی سیستمی
| معیار | پراکسی سیستمی | حالت TUN |
|---|---|---|
| لایه کار | تنظیم سطح سیستمعامل که برنامهها آن را میخوانند | کارت شبکه مجازی در لایه IP |
| دامنه پوشش | فقط برنامههایی که تنظیمات پراکسی را رعایت میکنند | عملاً تمام ترافیک سیستم |
| سطح دسترسی | کاربر عادی، بدون نیاز به مجوز خاص | دسترسی بالا: حالت سرویس یا Administrator در Windows، تأیید کاربر در macOS، مجوز VPN در Android |
| پیچیدگی راهاندازی | یک کلید ساده | نصب سرویس و یک بخش DNS سالم |
| سختی عیبیابی | کم؛ اجزای درگیر انگشتشمارند | بیشتر؛ جدول مسیریابی، DNS و درایور شبکه هم دخیلاند |
تفاوت واقعی در دامنه پوشش
پراکسی سیستمی یک سازوکار اجباری نیست، یک اعلام موضع است. کلاینت در تنظیمات شبکه سیستم مینویسد «از آدرس 127.0.0.1 روی این پورت استفاده کن» و هر برنامه خودش تصمیم میگیرد این اعلان را ببیند یا نادیده بگیرد. مرورگرها و بیشتر نرمافزارهای متداول آن را رعایت میکنند، اما بسیاری از ابزارهای خط فرمان، برخی بازیها و هر برنامهای که پشته شبکه مستقل خودش را دارد، مستقیم به اینترنت وصل میشوند و هیچ تنظیمی در کلاینت این رفتار را عوض نمیکند.
در حالت TUN اصلاً حق انتخابی وجود ندارد. هسته mihomo یک کارت شبکه مجازی میسازد و مسیرهای شبکه را طوری تغییر میدهد که خود سیستمعامل بستهها را به آن تحویل بدهد. برنامهها نمیتوانند از این مسیر خارج شوند، چون اساساً از آنها پرسیده نمیشود. همین دخالت در لایه شبکه است که سطح دسترسی بالاتر را ضروری میکند. جزئیات فعالسازی روی هر سیستمعامل را در راهنمای کامل حالت TUN توضیح دادهایم.
پایداری و کارایی در عمل
برای استفاده روزمره هیچکدام از این دو حالت برتری سرعتی معناداری ندارد؛ گلوگاه شما سرور مقصد و کیفیت خط ارتباطی است، نه چند خط کد محلی روی دستگاه خودتان. تفاوت واقعی در نحوه خراب شدن است. پراکسی سیستمی اجزای کمتری دارد، پس وقتی کار نمیکند فهرست علتهای محتمل کوتاه است. TUN دستکاری جدول مسیریابی و در اختیار گرفتن DNS را هم اضافه میکند؛ پس از تنظیم درست پایدار کار میکند، اما یک بخش DNS اشتباه میتواند بهجای قطع شدن فقط مرورگر، کل دستگاه را از اینترنت جدا کند.
نکته: اگر بعد از روشن کردن TUN هیچ سایتی باز نشد، پیش از هر کاری بخش dns پیکربندی را بررسی کنید. این شایعترین علت است و ربطی به سالم بودن سرورها ندارد.
کدام حالت برای شما مناسب است؟
- مرور وب، تماشای ویدیو و کار با سرویسهای تحت وب: پراکسی سیستمی کافی است. همه چیزی که لمس میکنید را پوشش میدهد و درکش ساده است.
- بازیها، ابزارهای ترمینال و برنامههایی که تنظیمات پراکسی را نادیده میگیرند: حالت TUN راهحل مطمئن است.
- وقتی مدام برنامه جدیدی پیدا میکنید که از کنار پراکسی رد میشود: بهجای تعقیب تکتک آنها، یک بار TUN را روشن کنید.
- وقتی در حال عیبیابی هستید: ابتدا به پراکسی سیستمی برگردید تا متغیرهای کمتری داشته باشید.
سازوکار داخلی پراکسی سیستمی و ترفند متغیرهای محیطی برای ابزارهای خط فرمان را در مقاله اختصاصی پراکسی سیستمی شرح دادهایم.
وقتی هر دو حالت همزمان روشناند
روشن ماندن پراکسی سیستمی در کنار TUN معمولاً آسیبی نمیزند، چون ترافیکی که تنظیمات پراکسی را دنبال میکند در نهایت به همان هسته میرسد. مشکل اینجاست که عیبیابی را کور میکند: دیگر نمیفهمید یک اتصال از کدام مسیر رفته است. هنگام بررسی هر مشکلی دقیقاً یک حالت را فعال نگه دارید.
برای خاموش کردن هم همیشه از کلید داخل کلاینت استفاده کنید، نه از بستن اجباری فرایند؛ در حالت دوم تنظیمات پراکسی سیستم بازنشانی نمیشود و همان باقیمانده، علت کلاسیک «برنامه بسته است ولی اینترنت ندارم» میشود. این مورد و خطاهای مشابه در راهنمای رفع خطاهای رایج پوشش داده شده است.
جمعبندی
- پراکسی سیستمی: بدون نیاز به دسترسی بالا، شفاف و قابل پیشبینی — انتخاب پیشفرض درست.
- حالت TUN: پوشش کامل به قیمت مجوزهای بیشتر و کمی پیچیدگی — ابزار درست وقتی پوشش کامل هدف است.
- هنگام عیبیابی فقط یکی را فعال بگذارید و همیشه از کلیدهای خود کلاینت برای جابهجایی استفاده کنید.
اگر هنوز کلاینتی نصب نکردهاید، نسخه متناسب با سیستم خود را از مرکز دانلود بردارید و ابتدا با پراکسی سیستمی شروع کنید.